در دهه اخیر، اینترنت به یکی از نیازهای اساسی زندگی مردم ایران تبدیل شده و دسترسی به اینترنت باکیفیت، بهعنوان حق عمومی کاربران شناخته میشود. از این رو، عدالت اجتماعی در حوزه ارتباطات، در گرو کاهش شکاف دسترسی و تضمین کیفیت حداقلی و قابلقبول برای همه اقشار جامعه است.
با وجود اهمیت روزافزون اینترنت در زندگی روزمره، کیفیت پایین خدمات و طرحهای مکرر افزایش قیمت، نگرانیهای اجتماعی و امنیتی قابلتوجهی برای سیاستگذار ایجاد کرده است. افزایش قیمت اینترنت در شرایط اقتصادی دشوار و در حالی که بخش بزرگی از جامعه از وضعیت فعلی نارضایتی دارند، میتواند به تشدید نابرابری دیجیتال، نارضایتی عمومی و کاهش اعتماد اجتماعی منجر شود. این در حالی است که توسعه زیرساختهای فاوا، نیازمند سرمایهگذاری است.
گزارش حاضر حاصل همکاری مشترک سپهرا و مرکز تحلیل اجتماعی (متا) است که با تکیه بر دادههای پیمایش ملی از کاربران بالای ۱۵ سال به دو محور اصلی پرداخته است:
۱- رژیم مصرف اینترنت کاربران ایرانی:
– میزان مصرف ماهانه اینترنت ثابت و همراه؛
– سطح هزینهکرد کاربران برای دسترسی به اینترنت؛
– حوزههای اصلی مصرف ترافیک (تفریحی، آموزشی، کاری و…)؛
۲. نگرش کاربران به کیفیت و قیمت اینترنت:
– ارزیابی رضایت کاربران از کیفیت خدمات فعلی و تناسب آن با قیمت؛
– بررسی میزان موافقت یا مخالفت کاربران با افزایش قیمت اینترنت؛
– تحلیل ویژگیهای مصرفی و اجتماعی گروههای موافق و مخالف؛
– بررسی تأثیر احتمالی افزایش قیمت بر الگوی مصرف در حوزههای مختلف.
در نهایت و در قالب فصل سوم این گزارش به تحلیل یافتههای پژوهش و ارائه پیشنهادهای سیاستی متناسب با این یافتهها پرداخته شده است. افزایش قیمت با هدف «توسعه و نوسازی زیرساخت»، «مدیریت مصرف خدماتی همچون شبکههای اجتماعی» و «گذار از اینترنت همراه به اینترنت ثابت» سه هدف ممکن و تاحدی محتمل است که میتوان برای این سیاست بیان کرد. بر این اساس مسئله افزایش قیمت اینترنت با توجه به اهداف مدنظر سیاستگذار در قالب سه صورتبندی مختلف با اهداف متفاوت ارائه شده که بر اساس دادههای گردآوری شده، ملاحظاتی ناظر به هر صورتبندی در افزایش قیمت اینترنت نیز بیان شده است.
